Ở các hội nghị quốc tế, khán giả đeo tai nghe và nghe diễn giả nước ngoài bằng tiếng Việt gần như cùng lúc. Phía sau là những người ngồi trong buồng cách âm cuối hội trường. Hiểu phiên dịch cabin là gì giúp người học ngoại ngữ thấy rõ đây là hình thức dịch đòi hỏi cao, cần luyện tập bài bản chứ không chỉ giỏi ngôn ngữ.

1. Phiên dịch cabin là gì

Phiên dịch cabin, còn gọi là phiên dịch song song hay phiên dịch đồng thời (Simultaneous Interpreting), là hình thức chuyển ngữ lời nói gần như cùng lúc với người phát biểu. Phiên dịch viên hội nghị (Conference Interpreter) ngồi trong một buồng cách âm, nghe diễn giả qua tai nghe và nói bản dịch vào micro. Khán giả chọn kênh ngôn ngữ trên thiết bị thu và nghe bản dịch theo thời gian thực.

Khác với phiên dịch nối tiếp, nơi diễn giả phải dừng lại sau mỗi đoạn để người dịch chuyển ngữ, phiên dịch cabin giúp tiết kiệm gần một nửa thời gian sự kiện. Vì thế hình thức này phổ biến ở hội nghị quốc tế, diễn đàn kinh tế, hội thảo khoa học và các cuộc họp đa phương có nhiều ngôn ngữ cùng lúc. Hiệp hội Phiên dịch Hội nghị Quốc tế (AIIC) là tổ chức nghề nghiệp lâu đời của lĩnh vực này, đưa ra nhiều khuyến nghị về điều kiện làm việc của phiên dịch viên.

Thiết bị và cabin

Một hệ thống phiên dịch cabin gồm buồng cách âm có cửa kính nhìn ra sân khấu, bàn điều khiển cho phiên dịch viên, micro, tai nghe và bộ phát tín hiệu tới thiết bị của khán giả. Buồng phải đủ thông thoáng, đủ ánh sáng và cách âm tốt, vì phiên dịch viên ngồi trong đó nhiều giờ liền. Ngày nay còn có hình thức phiên dịch từ xa (Remote Simultaneous Interpreting) qua nền tảng trực tuyến cho các hội nghị trực tuyến hoặc kết hợp.

2. Phiên dịch viên cabin làm việc như thế nào

Công việc bắt đầu từ trước sự kiện nhiều ngày. Phiên dịch viên nhận chương trình, bài trình bày, danh sách diễn giả và tài liệu liên quan để nghiên cứu chủ đề, lập bảng thuật ngữ và tên riêng. Sự chuẩn bị này quyết định phần lớn chất lượng, vì trong cabin không có thời gian tra cứu. Bạn có thể đặt hình thức này cạnh biên dịch, phiên dịch nối tiếp và bản địa hóa trong tổng quan về nghề biên phiên dịch để thấy vì sao cabin thường được xem là nhánh đòi hỏi đào tạo sâu nhất.

Trong lúc dịch, phiên dịch viên vừa nghe câu đang nói, vừa dịch câu vừa nghe, vừa theo dõi giọng nói của chính mình. Khoảng trễ giữa diễn giả và người dịch thường chỉ vài giây. Để duy trì chất lượng, các cabin thường bố trí hai người thay phiên nhau, mỗi lượt khoảng 20 tới 30 phút, người nghỉ hỗ trợ ghi số liệu, tên riêng cho người đang dịch.

Bảng so sánh cho thấy cabin phù hợp với sự kiện lớn, nhiều người nghe, còn nối tiếp vẫn là lựa chọn quen thuộc cho các buổi làm việc nhỏ và cần tương tác trực tiếp.

3. Kỹ năng cần có để làm phiên dịch cabin

Ngoài ngoại ngữ ở mức gần như bản ngữ ở cả hai chiều, phiên dịch cabin đòi hỏi những kỹ năng mà phần lớn người học ngoại ngữ chưa từng được luyện. Đây là lý do nhiều người giỏi tiếng vẫn gặp khó khi lần đầu ngồi vào cabin. Một số kỹ năng cốt lõi gồm:

– Kỹ năng chia sẻ chú ý giúp người dịch vừa nghe, vừa nói, vừa tự kiểm tra lời mình trong cùng một lúc.

– Kỹ năng dự đoán giúp đoán trước hướng câu nói của diễn giả, đặc biệt với cặp ngôn ngữ khác trật tự câu như Nhật – Việt.

– Kỹ năng tóm lược giúp giữ ý chính khi diễn giả nói quá nhanh, thay vì cố dịch từng chữ rồi bị bỏ lại.

– Vốn kiến thức nền rộng về kinh tế, chính trị, khoa học giúp hiểu nhanh nội dung trong nhiều chủ đề khác nhau.

Những kỹ năng này hầu như chỉ hình thành qua luyện tập có phương pháp, thường mất nhiều năm. Người tự học có thể bắt đầu bằng shadowing (nói đuổi theo băng) rồi chuyển dần sang dịch tin tức, bài phát biểu có tốc độ tăng dần.

Trong cabin, người dịch không có quyền dừng lại để suy nghĩ; mọi sự chuẩn bị đều phải hoàn tất trước khi micro bật sáng.

4. Con đường trở thành phiên dịch viên cabin

Phần lớn phiên dịch viên cabin không bắt đầu ngay ở hội trường lớn. Họ thường đi lên từ phiên dịch nối tiếp, dịch hội thảo nhỏ hoặc làm người hỗ trợ trong cabin cho đồng nghiệp có kinh nghiệm. Một số người theo học chương trình đào tạo phiên dịch hội nghị chuyên sâu ở trong hoặc ngoài nước để được luyện tập bài bản.

Thu nhập của phiên dịch cabin thường tính theo ngày hoặc theo buổi, phụ thuộc vào cặp ngôn ngữ, chủ đề và uy tín cá nhân. Số sự kiện có tính mùa vụ, tập trung vào một số tháng trong năm, nên người làm tự do cần có kế hoạch tài chính. Khi đã tạo được tên tuổi, phiên dịch viên thường được ban tổ chức mời lại qua giới thiệu nhiều hơn là tự tìm việc.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Phiên dịch cabin và phiên dịch song song có phải là một?

Đúng vậy. Phiên dịch cabin là cách gọi theo nơi làm việc, còn phiên dịch song song gọi theo phương thức dịch đồng thời với diễn giả.

2. Mới ra trường có làm phiên dịch cabin được không?

Rất hiếm. Phần lớn ban tổ chức cần người có kinh nghiệm phiên dịch nối tiếp và đã qua luyện tập cabin, vì sai sót trong sự kiện lớn khó khắc phục.

3. Phiên dịch cabin có cần cặp ngôn ngữ đặc biệt không?

Tiếng Anh – Việt có nhu cầu đều đặn, còn các cặp như Nhật – Việt, Hàn – Việt ít người làm cabin hơn nên được đánh giá cao khi đủ năng lực.

Nhìn lại, câu hỏi phiên dịch cabin là gì dẫn tới một hình thức dịch đặc biệt, nơi người dịch phải nghe và nói gần như cùng lúc trong buồng cách âm. Đây là nhánh nghề đòi hỏi ngoại ngữ vững, kiến thức nền rộng và nhiều năm luyện tập có phương pháp. Người muốn theo đuổi nên đi từng bước, từ nối tiếp tới hỗ trợ cabin, rồi mới đứng chính micro.

Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.

Châu Thị Mỹ Linh

Nhật Bản là nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, kéo theo nhu cầu người đứng giữa quản lý Nhật và đội ngũ Việt. Nhiều sinh viên học tiếng Nhật băn khoăn phiên dịch viên tiếng Nhật làm gì ngoài việc dịch lời nói trong cuộc họp. Thực tế, công việc gồm cả dịch tài liệu, hỗ trợ hành chính và truyền đạt văn hóa làm việc giữa hai bên.

1. Phiên dịch viên tiếng Nhật là ai

Phiên dịch viên tiếng Nhật (Japanese Interpreter) là người chuyển ngữ lời nói giữa tiếng Nhật và tiếng Việt để hai bên hiểu nhau trong công việc. Phần lớn vị trí này nằm ở doanh nghiệp vốn Nhật trong các khu công nghiệp, văn phòng đại diện, công ty phần mềm làm dự án offshore cho khách Nhật hoặc tổ chức đưa người đi làm việc tại Nhật. Một số người làm tự do, nhận dịch theo buổi cho đoàn khảo sát, hội thảo hoặc chuyến công tác.

Khác với hình dung “chỉ đứng dịch”, phiên dịch tiếng Nhật trong doanh nghiệp thường được xem như một mắt xích vận hành. Họ có mặt ở hầu hết cuộc trao đổi quan trọng nên nắm rất nhiều thông tin nội bộ. Vì vậy, sự kín đáo và tin cậy được đánh giá cao không kém năng lực ngôn ngữ.

2. Phiên dịch viên tiếng Nhật làm gì mỗi ngày

Câu trả lời cho câu hỏi phiên dịch viên tiếng Nhật làm gì phụ thuộc nhiều vào loại hình doanh nghiệp. Tuy vậy, công việc thường xoay quanh một số nhóm nhiệm vụ quen thuộc:

– Phiên dịch trong cuộc họp giao ban, họp sản xuất, họp với khách hàng hoặc nhà cung cấp.

– Đi cùng chuyên gia Nhật xuống xưởng để truyền đạt chỉ dẫn kỹ thuật, quy trình 5S, Kaizen hoặc yêu cầu chất lượng.

– Biên dịch tài liệu như quy trình thao tác, báo cáo lỗi, biên bản họp, email và hợp đồng.

– Hỗ trợ chuyên gia Nhật trong thủ tục hành chính, đặt lịch, đi lại và sinh hoạt khi mới sang Việt Nam.

– Truyền đạt sắc thái văn hóa như cách báo cáo Hō-Ren-Sō, cách từ chối hay cách xin lỗi theo kiểu Nhật.

Các nhiệm vụ trên cho thấy vị trí này gần giống một trợ lý đa năng có kỹ năng ngôn ngữ. Người làm tốt thường hiểu sâu quy trình của công ty chỉ sau một thời gian ngắn.

Phiên dịch tại nhà máy sản xuất

Ở nhà máy, phiên dịch tiếng Nhật làm việc nhiều với thuật ngữ kỹ thuật như dung sai, khuôn mẫu, bản vẽ, lỗi ngoại quan. Họ phải theo kịp chuyên gia khi kiểm tra dây chuyền, dịch hướng dẫn cho tổ trưởng và công nhân, đôi khi trong môi trường ồn và nóng. Người làm lâu năm có thể đọc bản vẽ và hiểu quy trình gần như kỹ sư.

Phiên dịch tại công ty IT và văn phòng

Trong công ty phần mềm làm dự án cho khách Nhật, vị trí thường gọi là Comtor (Communicator). Họ dịch tài liệu đặc tả, Q&A với khách hàng và tham gia họp dự án. Ở văn phòng thương mại, phiên dịch lại tập trung vào đàm phán, báo giá và chăm sóc khách hàng Nhật.

Bạn có thể đặt vị trí này cạnh các hướng khác như biên dịch tài liệu, phiên dịch cabin hay bản địa hóa trong toàn cảnh nghề biên phiên dịch để hiểu vì sao phiên dịch tiếng Nhật trong doanh nghiệp lại gắn chặt với vận hành sản xuất đến vậy.

Mỗi môi trường đòi hỏi một vốn thuật ngữ riêng, vì vậy người mới thường chọn một ngành cụ thể để tích lũy thay vì nhảy qua nhiều lĩnh vực.

3. Yêu cầu trình độ và kỹ năng

Thước đo phổ biến về trình độ tiếng Nhật là kỳ thi năng lực Nhật ngữ JLPT do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản (Japan Foundation) tổ chức, gồm năm cấp từ N5 tới N1. Kỳ thi diễn ra hai lần mỗi năm vào tháng 7 và tháng 12, tuy nhiên lịch cụ thể tại từng điểm thi ở Việt Nam có thể khác nhau. Với vị trí phiên dịch, nhà tuyển dụng thường yêu cầu tối thiểu N2, còn những vị trí đàm phán hoặc dịch cho ban giám đốc hay ưu tiên N1.

Ngoài chứng chỉ, kỹ năng mềm quyết định phần lớn việc bạn có trụ được lâu hay không. Phiên dịch viên phải giữ trung lập khi hai bên bất đồng, truyền đạt đúng ý dù câu nói gay gắt và biết khi nào cần hỏi lại để làm rõ. Khả năng ghi chép nhanh, quản lý thời gian và chịu được nhịp làm việc kỷ luật kiểu Nhật cũng là những yếu tố được nhắc đến thường xuyên.

Phiên dịch tiếng Nhật giỏi không chỉ dịch điều người Nhật nói, mà còn hiểu điều họ ngụ ý nhưng không nói ra.

4. Lộ trình phát triển và thu nhập

Người mới thường bắt đầu với vị trí phiên dịch kiêm trợ lý hoặc phiên dịch nội bộ tại nhà máy. Sau vài năm, nhờ hiểu sâu quy trình, nhiều người chuyển sang làm trợ lý giám đốc, điều phối sản xuất, nhân sự hoặc quản lý bộ phận. Một hướng khác là đi sâu chuyên môn ngôn ngữ để làm phiên dịch đàm phán, phiên dịch hội nghị hoặc biên dịch chuyên ngành tự do.

Thu nhập của phiên dịch tiếng Nhật phụ thuộc trình độ JLPT, khả năng nói thực tế, lĩnh vực chuyên môn và quy mô doanh nghiệp. Vị trí yêu cầu N1 kèm kiến thức kỹ thuật hoặc IT thường có mức đãi ngộ nhỉnh hơn mặt bằng chung. Người làm tự do có thù lao theo buổi khá tốt nhưng số buổi không đều, nên cần cân nhắc kỹ trước khi rời vị trí cố định.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Có JLPT N3 làm phiên dịch tiếng Nhật được không?

Một số doanh nghiệp nhỏ vẫn nhận N3 nếu khả năng nói tốt, nhưng phần lớn vị trí phiên dịch yêu cầu từ N2. N3 thường phù hợp hơn với vị trí nhân viên văn phòng biết tiếng Nhật.

2. Phiên dịch tiếng Nhật có phải làm thêm giờ nhiều không?

Tùy doanh nghiệp. Ở nhà máy, phiên dịch thường theo lịch chuyên gia và có thể làm thêm khi có sự cố hoặc kiểm tra của khách hàng.

3. Comtor khác phiên dịch viên tiếng Nhật thế nào?

Comtor là phiên dịch chuyên cho dự án phần mềm, làm nhiều với tài liệu đặc tả và Q&A. Phiên dịch tiếng Nhật nói chung có phạm vi rộng hơn, từ nhà máy tới văn phòng.

Như vậy, câu hỏi phiên dịch viên tiếng Nhật làm gì không chỉ có một đáp án, vì công việc trải từ dịch họp, dịch xưởng tới hỗ trợ chuyên gia và truyền đạt văn hóa. Người muốn theo nghề nên coi JLPT là điểm khởi đầu, còn khả năng nói, thuật ngữ ngành và sự tinh tế văn hóa mới là thứ giúp mình phát triển lâu dài trong môi trường doanh nghiệp Nhật.

Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.

Châu Thị Mỹ Linh

Trong tin tuyển dụng, “biên dịch” và “phiên dịch” hay đứng cạnh nhau nên nhiều người nghĩ đó là một việc. Thực tế, câu hỏi biên dịch và phiên dịch khác nhau thế nào có câu trả lời rõ: một bên làm với chữ viết, một bên làm với lời nói. Sự khác biệt này kéo theo kỹ năng, nhịp làm việc và kiểu áp lực hoàn toàn khác nhau.

1. Định nghĩa ngắn gọn về hai công việc

Biên dịch viên (Translator) là người chuyển nội dung từ văn bản ngôn ngữ nguồn sang văn bản ngôn ngữ đích. Sản phẩm cuối cùng là một tài liệu viết: hợp đồng, sách hướng dẫn, phụ đề phim hay hồ sơ du học. Người làm biên dịch được phép đọc đi đọc lại bản gốc, tra từ điển, hỏi chuyên gia và sửa bản dịch nhiều lần trước khi bàn giao.

Phiên dịch viên (Interpreter) thì chuyển lời nói của một người sang ngôn ngữ khác để người nghe hiểu ngay tại chỗ. Sản phẩm là lời nói, phát ra một lần và không thể “sửa bản nháp”. Phiên dịch xuất hiện trong cuộc họp, buổi đàm phán, chuyến thăm nhà máy hoặc hội nghị quốc tế. Chính yếu tố thời gian thực này tạo nên khoảng cách lớn nhất giữa hai nghề.

2. So sánh chi tiết biên dịch và phiên dịch

Để thấy rõ sự khác biệt, có thể đặt hai công việc cạnh nhau theo từng tiêu chí cụ thể. Bảng dưới đây tổng hợp những điểm người mới hay nhầm lẫn nhất.

Qua bảng so sánh, có thể thấy hai công việc chung nền ngoại ngữ nhưng khác nhau từ cách làm tới nơi làm. Vì thế người giỏi biên dịch chưa hẳn đã phiên dịch tốt, và ngược lại.

Khác biệt về áp lực

Áp lực của biên dịch đến từ hạn chót và yêu cầu chính xác tuyệt đối với từng con số, điều khoản. Một lỗi dịch trong hợp đồng có thể gây tranh chấp sau này, nên người biên dịch phải kiểm tra kỹ từng chi tiết. Áp lực của phiên dịch lại là áp lực tức thời: phải hiểu, chọn từ và nói ra trong vài giây, trước mặt nhiều người, đôi khi giữa không khí đàm phán căng thẳng.

Khác biệt về hình thức

Biên dịch có nhiều dạng như dịch tài liệu chuyên ngành, dịch hồ sơ cần chứng thực chữ ký người dịch, dịch phụ đề hay bản địa hóa phần mềm. Phiên dịch cũng chia thành nhiều hình thức. Bạn có thể xem thêm bức tranh chung của nghề biên phiên dịch để thấy các nhánh này nằm ở đâu trong tổng thể ngành. Với riêng phiên dịch, ba hình thức thường gặp là:

– Phiên dịch nối tiếp (Consecutive Interpreting) để người nói dứt một đoạn rồi người dịch mới chuyển ngữ.

– Phiên dịch song song hay phiên dịch cabin (Simultaneous Interpreting) dịch gần như cùng lúc với diễn giả qua tai nghe.

– Phiên dịch thầm (Whispered Interpreting) thì người dịch ngồi sát bên và nói nhỏ cho một hoặc hai người nghe.

Mỗi hình thức trên yêu cầu mức luyện tập khác nhau, trong đó phiên dịch cabin thường cần quá trình đào tạo dài nhất.

3. Bạn hợp với biên dịch hay phiên dịch

Không có lựa chọn nào “cao cấp” hơn, chỉ có lựa chọn hợp với tính cách và thế mạnh hơn. Người hướng nội, thích tập trung lâu vào một tài liệu, có khả năng viết tiếng Việt mượt mà thường cảm thấy thoải mái với biên dịch. Người thích giao tiếp, phản xạ nhanh, không ngại đứng trước đám đông và chịu được tình huống bất ngờ thường hợp với phiên dịch hơn.

Biên dịch viên được phép sai trong bản nháp nhưng không được sai trong bản cuối; phiên dịch viên không có bản nháp, chỉ có một lần nói duy trì sự tin cậy của cả cuộc họp.

4. Có nên làm cả hai không

Ở doanh nghiệp FDI, đặc biệt là công ty Nhật và Hàn, vị trí phiên dịch nội bộ thường kiêm luôn biên dịch tài liệu, email và báo cáo. Vì vậy trong vài năm đầu, nhiều người làm cả hai và đó là cách rèn nghề khá hiệu quả. Biên dịch giúp tích lũy từ vựng và thuật ngữ chính xác, còn phiên dịch giúp tăng phản xạ và hiểu ngữ cảnh giao tiếp thực.

Khi đã có kinh nghiệm, phần lớn người làm nghề sẽ chuyên sâu một hướng để nâng chất lượng và mức thù lao. Người theo biên dịch có thể đi sâu vào pháp lý, y dược hoặc kỹ thuật, còn người theo phiên dịch có thể hướng tới phiên dịch hội nghị hoặc phiên dịch đàm phán cấp cao.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Biên dịch hay phiên dịch khó hơn?

Mỗi việc khó theo một kiểu. Biên dịch khó ở độ chính xác và chất lượng câu chữ, phiên dịch khó ở tốc độ và áp lực tức thời. Mức độ khó còn phụ thuộc lĩnh vực và cặp ngôn ngữ.

2. Làm phiên dịch có cần chứng chỉ riêng không?

Tại Việt Nam chưa có chứng chỉ hành nghề bắt buộc cho phiên dịch doanh nghiệp. Nhà tuyển dụng thường dựa vào chứng chỉ ngoại ngữ, bài test thực tế và kinh nghiệm để đánh giá.

3. Thông dịch viên và phiên dịch viên có giống nhau không?

Về cơ bản là một. “Thông dịch viên” là cách gọi phổ biến hơn ở miền Nam, cả hai đều chỉ người chuyển ngữ lời nói trực tiếp.

Tóm lại, hai công việc dùng chung nền ngoại ngữ nhưng khác nhau về đối tượng, tốc độ và kỹ năng cốt lõi. Hiểu rõ biên dịch và phiên dịch khác nhau thế nào giúp bạn chọn hướng luyện tập đúng thay vì cố gắng giỏi mọi thứ cùng lúc. Hãy bắt đầu bằng việc thử sức với cả hai, quan sát mình thấy thoải mái ở đâu, rồi dồn công sức vào hướng phù hợp nhất với tính cách.

Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.

Châu Thị Mỹ Linh

Mỗi hợp đồng xuất khẩu, mỗi buổi đàm phán hay mỗi bộ hồ sơ du học đều cần một người đứng giữa hai ngôn ngữ. Nghề biên phiên dịch rộng hơn nhiều so với hình dung “giỏi ngoại ngữ là làm được”, vì người làm có thể ngồi dịch tài liệu hoặc đứng cạnh giám đốc trong phòng họp, mỗi nhánh đòi hỏi một bộ kỹ năng riêng.

1. Nghề biên phiên dịch gồm những mảng nào

Biên phiên dịch là tên gọi chung cho công việc chuyển nghĩa từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, nhưng thực tế đây là hai nghề có nhịp làm việc khác hẳn nhau. Biên dịch viên (Translator) làm việc với chữ viết, có thời gian tra cứu, đối chiếu thuật ngữ và chỉnh sửa nhiều lần trước khi giao bản dịch. Phiên dịch viên (Interpreter) làm việc với lời nói, phải xử lý thông tin gần như tức thì trước mặt người nghe. Một người có thể làm cả hai, nhưng phần lớn sẽ dần nghiêng hẳn về một phía sau vài năm.

Bên trong hai nhánh lớn đó, thị trường lại chia nhỏ theo hình thức và lĩnh vực. Có thể hình dung các mảng chính như sau:

– Biên dịch tài liệu chuyên ngành xử lý hợp đồng, hồ sơ kỹ thuật, báo cáo tài chính, tài liệu y dược hoặc phần mềm.

– Dịch hồ sơ cá nhân phục vụ du học, xuất khẩu lao động, kết hôn có yếu tố nước ngoài và thường cần chứng thực chữ ký người dịch.

– Phiên dịch nối tiếp (Consecutive Interpreting) dùng trong họp nội bộ, đàm phán, đi nhà máy, nơi người nói và người dịch thay phiên nhau.

– Phiên dịch song song hay phiên dịch cabin (Simultaneous Interpreting) dùng tại hội nghị, hội thảo quốc tế với thiết bị tai nghe chuyên dụng.

– Bản địa hóa (Localization) chuyển game, ứng dụng, website sang ngôn ngữ và văn hóa của thị trường đích.

Mỗi mảng trên có khách hàng, mức áp lực và cách tính thù lao khác nhau. Người mới thường bắt đầu ở mảng hồ sơ hoặc phiên dịch nội bộ rồi mới tìm ra lĩnh vực mình thực sự muốn đi sâu.

2. Biên phiên dịch viên làm việc ở đâu

Nơi làm việc của người theo nghề biên phiên dịch trải khá rộng, từ văn phòng công ty dịch thuật tới xưởng sản xuất trong khu công nghiệp. Doanh nghiệp FDI Nhật Bản, Hàn Quốc là nhóm tuyển phiên dịch nội bộ đều đặn, bởi họ cần người truyền đạt giữa quản lý nước ngoài và đội ngũ Việt Nam hằng ngày. Công ty dịch thuật, văn phòng luật, bệnh viện quốc tế và cơ quan có hợp tác nước ngoài lại thiên về tuyển biên dịch viên làm tài liệu.

Bảng trên cho thấy cùng một vốn ngoại ngữ nhưng mỗi môi trường lại định hình một kiểu nghề khác nhau. Người thích ổn định và muốn hiểu sâu một ngành sản xuất thường hợp với phiên dịch nội bộ, còn người thích đa dạng chủ đề sẽ hợp với công ty dịch thuật hoặc làm tự do.

Phiên dịch nội bộ tại doanh nghiệp

Đây là cửa vào phổ biến của sinh viên ngôn ngữ Nhật, Hàn mới ra trường. Công việc không chỉ là dịch lời nói mà còn gồm dịch tài liệu, sắp xếp lịch họp, đi cùng chuyên gia xuống xưởng và đôi khi xử lý cả giấy tờ hành chính. Sau vài năm, người phiên dịch nội bộ thường nắm rất chắc quy trình sản xuất và có thể chuyển sang vai trò điều phối hoặc quản lý.

Biên dịch theo dự án

Biên dịch viên ở công ty dịch thuật hoặc làm cộng tác nhận dự án theo số trang, số từ. Họ làm việc với bộ nhớ dịch, bảng thuật ngữ và quy trình hiệu đính nhiều lớp. Mảng này đòi hỏi sự tỉ mỉ và khả năng viết tiếng Việt chuẩn, vì bản dịch đọc trơn hay không quyết định khách có quay lại hay không.

Những thay đổi pháp lý này ảnh hưởng trực tiếp tới người dịch hồ sơ cá nhân, nên việc nắm quy trình mới cũng là một phần năng lực nghề. Khách hàng thường tin người dịch giải thích được thủ tục hơn là người chỉ giao bản dịch.

3. Kỹ năng và chứng chỉ cần có

Trong nghề biên phiên dịch, ngoại ngữ giỏi là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Một biên dịch viên giỏi phải viết tiếng Việt mạch lạc như một người biên tập, còn phiên dịch viên giỏi cần trí nhớ ngắn hạn tốt, phản xạ nhanh và giọng nói rõ ràng. Kiến thức lĩnh vực cũng quan trọng không kém, vì dịch một hợp đồng tín dụng hay một quy trình hàn đòi hỏi hiểu bản chất nội dung chứ không chỉ biết từ vựng.

Về chứng chỉ, nhà tuyển dụng thường dùng các bài thi chuẩn hóa để sàng lọc ban đầu. Một số chứng chỉ phổ biến theo từng ngôn ngữ:

– Tiếng Nhật dùng kỳ thi năng lực Nhật ngữ JLPT với năm cấp từ N5 tới N1, vị trí phiên dịch thường yêu cầu N2 trở lên.

– Tiếng Hàn dùng kỳ thi TOPIK, các vị trí phiên dịch doanh nghiệp thường đòi hỏi cấp 4 hoặc cao hơn.

– Tiếng Anh thường được đánh giá qua IELTS hoặc TOEIC, kèm bài test dịch thực tế do chính công ty đưa ra.

– Tiếng Trung dùng kỳ thi HSK, nhiều doanh nghiệp yêu cầu cấp 5 trở lên cho vị trí phiên dịch.

Chứng chỉ giúp hồ sơ vượt qua vòng lọc, nhưng bài test dịch mới là nơi phân loại ứng viên thật sự. Nhiều người có JLPT N1 vẫn trượt vì bản dịch đúng nghĩa nhưng câu tiếng Việt cứng và khó đọc.

Công cụ nghề nghiệp

Ở mảng biên dịch, hầu hết công ty dịch thuật đều làm việc trên công cụ hỗ trợ dịch (CAT tool) như Trados Studio, memoQ hoặc Phrase. Các công cụ này lưu bộ nhớ dịch, quản lý thuật ngữ và giúp nhóm dịch giữ nhất quán trên dự án lớn. Biết dùng ít nhất một CAT tool là lợi thế rõ rệt khi ứng tuyển, đồng thời giúp người làm tự do nhận được dự án từ đối tác nước ngoài.

4. Lộ trình phát triển và thu nhập

Lộ trình trong nghề biên phiên dịch không có một khuôn mẫu cố định, nhưng có thể nhận ra vài hướng đi phổ biến. Người làm phiên dịch nội bộ thường tích lũy kiến thức ngành rồi chuyển sang vai trò trợ lý giám đốc, điều phối dự án hoặc quản lý bộ phận. Người theo biên dịch có thể trở thành biên tập viên hiệu đính, quản lý dự án dịch thuật (Translation Project Manager) hoặc chuyên gia dịch một lĩnh vực hẹp như y dược, pháp lý. Nhóm đi theo phiên dịch hội nghị cần đầu tư dài hạn và thường mất nhiều năm mới đứng được trong cabin.

Bản dịch tốt là bản dịch người đọc không nhận ra đó là bản dịch. Để đạt được điều đó, người làm nghề cần hiểu nội dung sâu như chính tác giả viết ra nó.

Về thu nhập, mức thù lao phụ thuộc vào cặp ngôn ngữ, lĩnh vực chuyên môn, hình thức làm việc và uy tín cá nhân. Các cặp ngôn ngữ ít người làm hoặc lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên sâu thường được trả cao hơn mặt bằng chung, nhưng cũng đi kèm yêu cầu khắt khe hơn. Người làm tự do có thể có tháng thu nhập tốt và tháng rất ít việc, nên cần tính toán dòng tiền kỹ trước khi rời công việc cố định.

Ảnh hưởng của dịch máy và AI

Dịch máy và các công cụ AI đã thay đổi cách nghề biên phiên dịch vận hành, đặc biệt ở mảng tài liệu phổ thông. Nhiều công ty chuyển sang mô hình hậu biên tập bản dịch máy (Machine Translation Post-Editing), nơi người dịch kiểm tra và sửa bản máy dịch thay vì dịch từ đầu. Tuy vậy, các mảng cần độ chính xác cao, sắc thái văn hóa hoặc trách nhiệm pháp lý như hợp đồng, hồ sơ y tế và phiên dịch trực tiếp vẫn cần con người đứng chính.

Những lời khuyên trên không đòi hỏi chi phí lớn, chủ yếu là thói quen bền bỉ của người làm nghề biên phiên dịch. Người duy trì được chúng qua vài năm thường có hồ sơ năng lực rõ ràng hơn hẳn so với người chỉ dựa vào chứng chỉ.

5. Câu hỏi thường gặp

1. Không học ngành ngôn ngữ có làm biên phiên dịch được không?

Có thể. Nhiều người học kỹ thuật, kinh tế hoặc y dược rồi làm dịch thuật trong chính lĩnh vực đó nhờ nắm chắc chuyên môn. Điều quan trọng là chứng minh được trình độ ngoại ngữ qua chứng chỉ và bài test dịch.

2. Nên chọn biên dịch hay phiên dịch khi mới bắt đầu?

Tùy tính cách. Người thích làm việc độc lập, tỉ mỉ thường hợp với biên dịch. Người phản xạ nhanh, thích giao tiếp và chịu được áp lực tức thời sẽ hợp với phiên dịch hơn.

3. Phiên dịch cabin có phải là đích đến của mọi phiên dịch viên không?

Không nhất thiết. Phiên dịch cabin đòi hỏi đào tạo chuyên sâu và áp lực rất lớn. Nhiều người chọn gắn bó với phiên dịch doanh nghiệp hoặc biên dịch chuyên ngành và vẫn phát triển tốt trong nghề.

Nhìn tổng thể, đây là lĩnh vực có nhiều cửa vào, từ phiên dịch nội bộ, biên dịch tài liệu tới bản địa hóa và hội nghị. Thay vì chỉ hỏi mình giỏi ngoại ngữ tới đâu, người theo nghề biên phiên dịch nên hỏi mình hợp với chữ viết hay lời nói, muốn đi sâu lĩnh vực nào. Trả lời được hai câu đó và kiên trì tích lũy kinh nghiệm, con đường phía trước sẽ rõ ràng hơn.

Nội dung mang tính tham khảo; điều kiện tuyển dụng và thu nhập thực tế khác nhau tùy doanh nghiệp, vị trí và thời điểm.

Châu Thị Mỹ Linh

ベトナムでは約90,000人が日本語を学んでいます。2015年から37.8％増加したと、国際交流基金の主催で6月28日に東京で開かれた交流プログラムで耳にしました。

ベトナムは日本国外で日本語を勉強している人の人数で、中国、韓国、台湾に次いで世界４位となっています。

国際交流基金の大路正浩上級審議役によると、この日本語学習の需要に応えるために、2014年から2020年にかけて、約3,000人の日本語教師を東南アジアの国々に派遣するというプログラムに着手しています。

2017年、30人の日本語教師がベトナムに派遣され、インドネシア、タイに次いで3番目に多くなっていると大路氏は言います。

国際交流基金はベトナム、インド、ミャンマーで今年、日本語教師のためのトレーニングコースを開講する予定であるとも話しました。

ベトナムの学校で日本語を教えるというプロジェクトは、2013年に開始されました。2年後、日本語は多くの学校で第1外国語として教えられています。

2017年9月9日、ベトナムはハノイとホーチミン市の5つの小学校で日本語をカリキュラムに加えました。

交流プログラムでは、100人のベトナム人学生と教育関係者に日本語教育と学習方法を紹介し、日本の高校や東京近郊の観光地を訪れました。

多くの魅力から、海外移住者のベトナムの人気はより高まっています。有名な旅行ウェブサイトは、ベトナムを「自然の美しさと文化の複雑さ、ダイナミックなメガシティ、山岳民族の村などが魅力の国で、エキゾチックで注目せずにはいられません。」と表現しました。

1. 仕事を見つける機会（就労機会）

世界の多くの国々が失業問題に直面している中、ベトナムは継続的な経済成長により特に外国人にとっては豊富に仕事があります。教育、金融、銀行、IT分野での仕事の需要があります。

世界銀行によると、ベトナム経済は2019年に7％成長すると見られています。

ベトナムで仕事を見つけることが出来る求人サイト

キャリアリンクベトナム

人材紹介会社 キャリアリンクベトナムが運営している「キャリアリンクベトナム」という求人サイトでは日本人向けの求人情報が数多く掲載されており、登録することで仕事見つけてもらうことも出来ます。

ベトナムの求人サイト キャリアリンクベトナム

カモメアジア転職

中国をはじめアジアでの転職情報が掲載されている求人サイトです。ベトナムはもちろんのこと、近隣諸国の求人も豊富に掲載されています。
ただ掲載されている求人情報の多くが人材紹介会社によるものなので、結局は人材紹介会社へ登録した方がスムーズということも。

海外就職・転職をするならカモメアジア転職

doda

ベトナムの求人情報です。転職を妥協したくない人向けの求人情報が多く掲載されています。

ベトナムの転職・求人検索結果

エイチアールリンク

英語力やベトナム語力が生かせる仕事が掲載されています。

ベトナムで求人、転職・就職するならエイチアールリンク

ベトナム掲示板

アブログ合同会社が運営する海外の掲示板で、生活情報から仕事情報まで色々な情報が意見交換されています。

ベトナム掲示板

2. 比較的高い給与

ベトナムが貧しい国だと考えている人もいますが、比較的高い給与が、特に英語教師には与えられます。ネイティブの英語スピーカーなら月2,000ドルは稼ぐことができ、ネイティブではない場合でも、能力によりますが、少なくとも900ドルは稼ぐことができます。

HSBCの世界移住者調査第7版によると、6桁の給与を稼ぎたいのなら、アジアへ向かうといいとしています。さらに、ベトナムの移住者の75％は、ベトナムでの給与に満足していると回答しています。

3. 生活費の安さ

ベトナムでは、移住者は並みの生活費で満足いく生活を送ることができます。食費、交通費、家賃などが世界の他のどの国よりもやすい傾向にあります。

HSBCの世界移住者調査によると、49％の移住者がレストランでの食事代、映画鑑賞、音楽バーやその他一般的な夜のお店での費用が安いと回答しています。世界全体の移住者で同じように回答している人は23％となっています。これらすべてが、ベトナムを世界でも費用効果のある国の1つにしています。

4. 文化的に興味深い環境

ベトナムに移住したほぼ全ての人が、住むのに魅力的な国であると語ります。ベトナムは、生活したり経験したりする上で、独自の印象的かつ特徴のある文化を持っています。この文化はどんな予算でも様々な文化的体験をできることが要因です。

何百もの食事を楽しむことができ、何世紀も前に作られた有名なフォーなど、ユニークで魅力的です。

5. 安全な場所

近隣諸国に比べて、地理的にベトナムは生活する上でも、働く上でも安全な国です。地震、津波、火山などの自然災害はほぼゼロです。政治的にも社会的にも安定していて、ベトナムで政治的反乱に偶然遭遇することは滅多にありません。さらに、犯罪率も低く、必要最低限の警戒をしていれば、小さな犯罪に巻き込まれることもないでしょう。

6. 美しい風景と歴史的な場所

ベトナムは観光客にとって見所のある国として有名です。晴れた海岸が好きですか？ニャチャン、ムイネー、フーコック、ミーケーなど、ベトナムには数え切れないほどの美しいビーチがあります。自然で涼しい湖や小川で過ごしたい場合は、ダラット、サパ、ムーカンチャイ、モクチャウに行ってみてください。歴史やベトナムの文化、人々について学びたいのなら、メコンデルタ、フエ、ホイアンに行くか、歴史博物館のあるホーチミン市に行くのも良いでしょう。さらに、フォンニャ＝ケバン国立公園、ハロン湾、ファンシーパン山など、世界的にその美しさが有名な場所もあります。休暇にどこへ行こうか心配する必要はもうありません。

7. 良い気候

ベトナムは北部、南部、中部で気候が異なるため、どこかは常に良い気候であると言えます。ほお区部に住めば、四季を楽しむことができ、南部では雨季と晴れる季節しかありません。しかし、一般的に年中温暖な気候を好む場合は、ベトナムはあなたにぴったりです。

8. ベトナムの人々

激しい歴史を経験し、近年急速に変化している国にも関わらず、ベトナムの人々は、海外の人々に対するおもてなしの心や気前の良さを持ち続けています。賢さ、勤勉さ、困難な状況に打ち勝ってきた経験は、彼らをより技術的で良い仕事をする人々にしてきました。彼らは正直ですが、融通がきき、熱狂的で、前向きに考え、楽観的です。ぜひ彼らと出会ってみてください。

9. 路上生活

ベトナムは独自の「ストリートカルチャー」を持っています。路上のどこでも、様々なフードや飲み物を手に入れることができます。人々は歩道に座り、食事やテイクアウトのコーヒーを手に、話に花を咲かせています。

10. ベトナムコーヒー

ストロングで風味のあるベトナムコーヒーの人気が高まっています。フランスからの入植者がベトナムにコーヒーを紹介したと言われていますが、朝の1杯のベトナムコーヒーは地域の習慣になりました。ヨーグルト、卵、果物などを使ったバリエーションも豊富で、ベトナムコーヒーは独自のスタイルを発展させています。

多くの移住者にとって、海外での生活はライフスタイルや文化の変化を伴い、その国の言語を学ぶことは、地域の人々と交流をする上で有用です。その言語を話し、人々と交流し、理解し、レストランで何を頼むべきかを知り、字幕なしで映画を鑑賞し、辞書がなくても買い物ができるというのは、地域の生活に溶け込む上でもプラスになります。そして、あなた自身を言葉で表現することができれば、例えそれがぎこちなくても、何も話さないよりは明らかにいいのです。

どのように学ぶ？

移住者が言語を学ぶ方法はたくさんあります。テレビを見る、ラジオを聴く、その言語の新聞を読むことは良い方法であり、新しい友人と話し合うネタがあるというのもプラスになります。

新しいテクノロジーを使って、基礎を学び、学習を進めることもできます。

インターネットのサイトやスマートフォンのアプリは、あなたの学びを助けてくれます。

語学学校や特定の先生の授業を受けることは、最善の方法であると言えるでしょう。この方法だと、定期的に学習でき、数週間後または数ヶ月後に確実に結果を得ることができるでしょう。

ホーチミン市のどこでベトナム語を学ぶべきか？

文学部：ホーチミン市教育大学

ベトナム語を話すためのコースは1998年にホーチミン市の文学部で始まりました。今日では、2つの異なるプログラムを提供しています。

短期コースはコミュニケーションスキルを上げるためにベトナム語を磨きたい人のためのものです。異なるレベルと期間がありますが、学習者の条件によってコースが決まります。コース完了証明書が大学から発行されます。

上級者コースは4年コースとなり、学習を完了すると学位がもらえます。

ベトナム語学部：人文社会科学大学　ベトナム国家大学ホーチミン市校

レベルに合わせた勉強ができます。この大学では留学生向けの短期間コースも開講しています。日本語や韓国語を学ぶこともできます。

サイゴンランゲージスクール

2010年から2013年まで、ホーチミン市の教育・訓練局による教育機関トップ30にランクインしており、外国人がベトナム語を学ぶコースと、ベトナム人が日本語を学ぶコースがあります。初級、中級、上級コースがあります。学習者は、グループレッスンか、プライベートレッスンかを選択することができます。

123Vietnamese

123Vietnameseはベトナムの中でも主要な機関であると認識されています。コースには、16のメインレッスン、6の文化レッスン、6の復習モジュールから成り立っています。学習者はベトナムの文化や人々、魅力を学びながら言語を学ぶことができます。会話ベトナム語、初級ベトナム語、中級ベトナム語、上級ベトナム語、海外のベトナム人のためのベトナム語など、フレキシブルなコース内容となっています。直接教室で学ぶことができない場合は、ウェブサイトを通して学ぶことも可能です。123Vietnameseは現在、ハノイ、ホーチミン市、ハイフォン、ダナンに教室があります。

La Petite Maison

La Petite Maisonは「ピッタリ合った」オリジナルのフランス語コースを開講していますが、ベトナム語と英語のコースもあります。

Learn Vietnamese In Saigon

Learn Vietnamese In Saigon（LVIS）は、サイゴンを本拠地とするベトナム語のチューターグループです。個人レッスンやグループプライベートレッスンをフレキシブルな時間と場所で行います。

日本政府は深刻な人手不足の解消に向け、2020年の夏までに日越振興協同組合をはじめとした組合と協力して10,000人の介護士を東南アジア諸国から招致することを、ベトナムと合意しました。

まずはじめに、日本は1年で3,000人を受け入れ、東京都は語学習得のための財政援助をし、2年以内に10,000人に増やす予定です。

政府は具体的な人数を示すことで、準備を早めたいようです。

安倍晋三内閣総理大臣は火曜日に、外国人労働者をより多く受け入れるための手配をするように内閣に指示しました。東京都はインドネシア、カンボジア、ラオスなどの国々もターゲットにする予定です。

日本とベトナムは今年の出来るだけ早い時期に合意覚書に調印する予定です。これは日本の看護や福祉の専門知識をアジア社会に提供することを目的とした日本政府のプログラムである「アジア健康構想」の一部に分類されます。

日本は去年の11月から介護職でベトナム人労働者を受け入れ始め、更なる介護者も参入してきています。

日常会話程度の日本語が話せる人々は最長5年の在留許可をもらうことができます。また政府は、技能実習を完了した人々に対して新たなプログラムを作成し、更に最長5年間滞在できるようにする方針です。

しかし、必須の言語能力が高すぎるために、この技能実習を利用できる人は数少ないです。

候補者は、最初の1年で日本語の会話スキルが条件に合わなかった場合、帰国しなければなりません。その費用はあまりにも高すぎます。

新たなプログラムでは、日本がその教育費を負担し、自立に向けて支援する方針です。これらの労働者は日本人労働者と同じ水準の給与が支払われます。政府はまず技能実習生として、政府が指定した12の企業で3,000人を受け入れる予定です。ベトナム政府は6つの代理店に対して人員を提供する予定です。

現在海外から来たケアワーカーは経済連携協定のもと、日本へ入国しています。2008年から2017年にかけて、合計で3,500人の介護士が日本へ来ました。更に3,000人が来ると、その数はおよそ2倍になります。予算の都合上、経済連携協定を通すため、政府は海外の労働者を受け入れるにあたって、技能実習に頼っています。

経済産業省によると、日本は2015年に40,000人の介護士不足になりました。10,000人の労働者を受け入れても、30,000人は足りていません。人材不足は今後も解消されず、2035年には790,000人にもなると言われています。会計年度2015年から2017年の政府の介護計画は70%の達成にとどまり、これは人手不足が要因です。

労働者獲得に向け、韓国は外国人労働者の定員を設けました。日本も現在同様の政策を行おうとしていますが、在留許可を受けるための言語の条件などにより、この数字を達成できるかどうかは不明瞭です。

第6回越日文化交流フェスティバルが7月25日にダナン中心部で開催され、文化的なパフォーマンス、食事、伝統芸能、ゲーム、観光紹介、日本とダナンの人事交流が行われました。

ベトナム駐箚特命全権大使の梅田邦夫氏、ダナン日本商工会議所の代表者、堺市、木更津市、美作市、川崎市などの市長が開会式に参加しました。

2014年から毎年行われているこのイベントは、ドラゴンブリッジパークで60のパビリオンが一般に公開され、観光、教育、伝統的な食事や買い物情報を展示しています。

観光と、越日の旅行代理店と大学間の人材育成協力についての2つのセミナーが同日に開催され、150の企業と外交官が参加しました。

日本の茶道の交流は、7月26日に日本が投資したグランブリオダナンにて、ダナンの代表者と堺市の間で開催される予定です。

このイベントでは、ダナンと木更津市が2都市間の多分野協力の覚書に署名する予定です。

川崎フロンターレのジュニアチームは、7月27日と28日に、チー・ラン・スタジアムにおいて、地域のチームと親善試合を行う予定です。

日本とベトナムの芸術家たちは、7月26日から28日の３夜連続でヨサコイ、フラッシュモブ、コスプレ、生け花の合同公演とデモンストレーションを行う予定です。

毎年行われるこのイベントは、地域の人々、日本の芸術家や企業家に観光や文化を宣伝する上で役立っています。昨年、日本人観光客はダナンで2番目に多くなり、400,000人以上が訪れました。地元航空会社がダナンと大阪、成田、羽田をつなぐ便を就航しています。

先月の日本の法務省からの報告によると、2017年に385人の外国人の在留資格が無効になったということです。これは2005年以来最多となります。

内訳は、ベトナム人が45.5%と最多で、次いで中国人（21.8%）、フィリピン人（21.8%）となっています。

法務省はこのうち、留学生によるものが前年比の2倍となっているとし、多くの留学生が卒業後に不法滞在をしていることがわかりました。

Nikkei Asian Reviewの報告では、昨年の9月、ビザの更新の申請が却下された165人の留学生が送還されました。その多くはベトナム人でした。

また、法務省は、日本政府が主導している技能実習生のうち、最初の職場を離れ、新たな職場で実習をしている外国人の在留資格も無効としました。

ここ数年、多くのベトナム人の若者は実習プログラムを通して日本へやって来ますが、長時間労働やその他の搾取、精神的ストレスに晒されている人が多いとのことです。

日本の入国管理局によると、ベトナムは中国を差し置いて、技能実習生の数が最も多いようで、その数は昨年127,000人に達しました。

一度在留資格が無効になると、外国人は移民局で勾留され、その後送還されます。

昨年の10月には、永住権のない外国人居住者の数が128万人になり、これは2012年の2倍であると Japan Timesが報じました。

日本のベトナム人移住者の人口は、2012年から2016年で4倍になり、昨年232,562人に達し、北東アジアの国で4番目に大きい少数派グループになりました。

しかし、日本に住むベトナム人の評判は良くありません。これは、ベトナム人による犯罪が、外国人の犯罪数で最も多いからです。

警察の報告によると、2017年にベトナム人が起こした犯罪数は5,140件で、前年の3,177件を大幅に上回り、外国人による犯罪件数の30.2%を占めます。